Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) depresji doświadcza 280 milionów ludzi na całym świecie. W samej Polsce na przestrzeni ostatnich 10 lat sprzedaż leków antydepresyjnych wzrosła o ponad 60%. Pokazuje to, jak ogromna jest skala tego zjawiska. Szansa, że w Twoim otoczeniu ktoś zmaga się ze stanami depresyjnymi, jest bardzo duża.
Rozmowa z kimś, kto doświadcza depresji, wymaga delikatności, uważności, empatii i odpowiedniego podejścia. W artykule przedstawiam, jak prowadzić taką rozmowę, czego unikać oraz gdzie szukać pomocy.
Jak rozmawiać z osobą doświadczającą depresji?
Słuchaj z uważnością i cierpliwością
Uważne słuchanie jest kluczowe w każdej rozmowie, a w przypadku depresji ma szczególne znaczenie. Pozwól rozmówcy mówić o swoich uczuciach i myślach bez przerywania. Daj poczucie, że Twoja uwaga podąża za tym, co słyszysz.
Osoby w depresji nie zawsze mówią wprost o swoim bólu i cierpieniu, dlatego tak ważne jest wychwycenie sensu wypowiedzi i tego, co może kryć się między słowami. Daj czas na odpowiedzi i nie naciskaj, aby ktoś się otworzył.
Wskazówki:
- Zadawaj pytania otwarte, np.: „Jak się dzisiaj czujesz?”
- Parafrazuj – powtarzaj to, co usłyszałeś, aby pokazać, że naprawdę słuchasz.
Np. „Słyszę, że czujesz się przytłoczony i nie masz na nic sił.”
Parafraza pokazuje, że aktywnie słuchasz i starasz się zrozumieć rozmówcę.
Wyrażaj empatię
Pokazuj, że starasz się zrozumieć, jak trudna jest sytuacja drugiej strony. Możesz użyć stwierdzeń takich jak:
- „Wyobrażam sobie, że to dla Ciebie bardzo trudne.”
- „Jestem tutaj dla Ciebie.”
Nawet jeśli nie wiesz, co powiedzieć lub jak się zachować, możesz zapytać:
- „Jak mogę Cię wesprzeć?”
- „Co mogę dla Ciebie zrobić?”
W zależności od bliskości relacji empatię można okazać również poprzez gest – przytulenie, potrzymanie za rękę czy po prostu wspólne milczenie. Czasami w ciszy może wydarzyć się więcej niż przy wymianie słów.
Czego nie mówić?
Unikaj porad i nie oceniaj
Często pojawia się tendencja do dawania rad i oceniania, np.:
- „Musisz się po prostu uśmiechnąć.”
- „Wyjdź do ludzi.”
- „Weź się w garść.”
- „Inni mają gorzej, więc Ty też powinieneś dać sobie radę.”
Takie stwierdzenia mogą sprawić, że rozmówca poczuje się niezrozumiany i niewidziany w swoim cierpieniu. Może to prowadzić do izolacji emocjonalnej – zamknięcia się w sobie i rezygnacji z dalszych rozmów. W konsekwencji objawy depresji mogą się pogłębiać.
Nie bagatelizuj problemu
Unikaj stwierdzeń sugerujących, że depresja nie jest poważna, np.:
- „To tylko faza, przejdzie Ci.”
- „Zrób coś, co lubisz, a poczujesz się lepiej.”
Takie podejście może sprawić, że ktoś doświadczający depresji poczuje się jeszcze bardziej osamotniony.
Jak wspierać osobę doświadczającą depresji?
Oferuj konkretne wsparcie i zachęcaj do szukania profesjonalnej pomocy
Możesz zaoferować konkretne formy pomocy:
- „Mogę przyjść do Ciebie w sobotę i spędzić czas, jeśli chcesz.”
- „Mogę zrobić dla Ciebie zakupy.”
W depresji nawet codzienne obowiązki mogą być przytłaczające, dlatego praktyczna pomoc bywa dużym wsparciem.
Depresja często wymaga interwencji specjalisty. Warto zachęcać do skonsultowania się z psychoterapeutą lub psychiatrą, robiąc to w sposób delikatny. Możesz powiedzieć:
- „Może warto porozmawiać z kimś, kto ma doświadczenie w pomaganiu w takich sytuacjach?”
Wsparcie dostępne na Helping Hand
Pomoc może być dostępna również w formie online. Helping Hand oferuje wsparcie dopasowane do różnych grup i potrzeb – m.in. w obszarze depresji, stresu czy wypalenia zawodowego. Z pomocy mogą korzystać osoby indywidualne, pracownicy organizacji, rodzice, managerowie oraz wszyscy, którzy mierzą się z trudnościami emocjonalnymi lub zawodowymi. Wsparcie zapewnia zespół specjalistów – psychologów, psychoterapeutów, psychodietetyków oraz innych ekspertów zdrowia psychicznego – co pozwala dobrać formę pomocy do konkretnej sytuacji i potrzeb.
W ramach Helping Hand można skorzystać z:
- konsultacji online 1:1 z psychologiem lub psychoterapeutą,
- konsultacji z ekspertami w formie czatu,
- webinarów tematycznych, także dotyczących depresji i radzenia sobie w kryzysie,
- dostępu do nagrań z minionych wydarzeń i materiałów psychoedukacyjnych,
- dyżurów specjalistów, w tym psychologa,
- możliwości zadawania anonimowych pytań ekspertom.
Warto również sięgnąć do artykułu „Depresja – fakty i mity”, który pomaga uporządkować wiedzę i obalić najczęstsze, krzywdzące przekonania na temat depresji.
Różnorodne formy kontaktu umożliwiają wybór takiego sposobu wsparcia, który w danym momencie jest najbardziej komfortowy.
Gdzie szukać pomocy?
Specjaliści zdrowia psychicznego
Osoby doświadczające depresji powinny rozważyć wizytę u psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry. Wiele placówek oferuje wsparcie psychologiczne, a niektóre realizują świadczenia w ramach NFZ.
Organizacje i grupy wsparcia
W Polsce istnieje wiele organizacji, które oferują pomoc w kryzysie depresyjnym, takie jak:
- Polski Związek Psychologów
- Kryzysowe Centrum Interwencji
Warto poszukać takich miejsc poprzez fundacje lub grupy tematyczne w mediach społecznościowych.
Telefoniczne wsparcie
W sytuacjach kryzysowych warto skontaktować się z telefonem zaufania. Konsultanci są przeszkoleni, aby oferować wsparcie w trudnych chwilach.
Przydatne numery telefonów:
Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży – 116 111
Telefon zaufania dla osób dorosłych – 116 123
Podsumowanie
Rozmowa z osobą doświadczającą depresji jest niesamowicie ważna i potrzebna. Odpowiednie podejście i gotowość do wsparcia mogą znacząco pomóc w drodze do zdrowia.
Każdy człowiek potrzebuje drugiego człowieka.
Bibliografia
- Klimek, J. (2018). Depresja – jak ją rozpoznać i jak pomóc? Warszawa: Wydawnictwo Psychologiczne.
- Sienkiewicz, M. (2020). Wsparcie psychologiczne w depresji. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
- Ministerstwo Zdrowia. (2021). Zasady wsparcia osób z depresją. Warszawa: MZ.
- Polska Federacja Związków Zawodowych Psychologów. (2022). Pomoc psychologiczna – gdzie szukać wsparcia?
- Instytut Psychologii Zdrowia. (2023). Depresja i jej skutki – poradnik. Warszawa: IPZ.
- WHO – Światowa Organizacja Zdrowia – dane statystyczne
Autorka tekstu: Marta Kocięda – psycholog, psychoterapeutka Gestalt
